Foruma 18´emîn a Neteweyên Yekbûyî ya li ser Pirsgirêkên Kêmneteweyan li Cenevreyê Hat Lidarxistin

Baran Dicle

Cenevre — Mijara Foruma 18´emîn a Neteweyên Yekbûyî ya li ser Pirsgirêkên Kêmneteweyan a îsal, ku di navbera 27-28´ê Mijdara 2025´an de li baregeha Neteweyên Yekbûyî ya li Cenevreyê hat lidarxistin, “Beşdariya kêmneteweyan di civakên cihêreng, berxwedêr û aştiyane de” bû.

Forumê gelek komeleyên kêmneteweyan, rêxistinên civaka sivîl û nûnerên kêmneteweyan ji çar aliyên cîhanê anî cem hev, û platformek ji bo diyalogê li ser mafên kêmneteweyan, cihêrengiya çandî, nasnameyên olî-zimanî û hevgirtina civakî ava kir.

Civaka Kurd û rêxistinên wê di foruma îsal de bi awayekî berbiçav cih girtin. Bi taybetî nûnerên payebilind ên Konfederasyona Revenda Kurdistanî di forumê de amade bûn. Di nav wan de serokê konfederasyonê, Dr. Ismail Kamil, endamê desteya rêveberiya navendî Kovan Amedî û endamên desteya Meclîsa Giştî Aydoğan Înal û Sairan Kareem hebûn.

Di dema axaftinê ya diyarkirî de di forumê de – her yek du deqe maf hebû û beşdaran bi zelalî û rêzdarî perspektîfên civaka Kurd û rêxistina ku ew temsîl dikin, pirsgirêkên ku Kurd pê re rû bi rû dimînin û hêviyên xwe anîn ziman. Ev beşdarbûn gaveke girîng bû ji bo xuyabûna civaka Kurd di qada navneteweyî de.

Ev beşdarbûn û temsîliyeta xurt bi armanca sereke ya forumê re li hev kir: beşdariya kêmneteweyan di aştî, cihêrengî û hevgirtina civakî de.

Forûm ne tenê Kurd, lê di heman demê de gelek civakên kêmneteweyan ji Afrîka, Rojhilata Navîn, Ewropa û herêmên din jî bûbûn. Mînakî, rêxistinên wekî Komîteya Dadê (CFJ) binpêkirinên mafên mirovan ên ku komên kêmneteweyan li Misir û Sûdanê, Belûcîstanê û Druzî hebûn…

Beşdaran,  girîngiya parastina ziman, çand û bûyerên dîrokî yên kêmneteweyan  anîn ziman û daxwazên xwe yên ji bo civakên demokratîk û aştîxwaz tekez kirin.

Bi vî rengî, forumê mîsyona xwe ya temsîlkirina gelek civakan bi nasnameyên etnîkî, zimanî û olî yên cihêreng, dengên xwe ragîhand  bo qada navneteweyî.

Foruma Neteweyên Yekbûyî ya li ser Pirsgirêkên Kêmneteweyan, ku di sala 2007´an de bi biryareke Konseya Mafên Mirovan a Neteweyên Yekbûyî hatiye damezrandin, yek ji platformên herî girîng e ji bo parastina mafên kêmneteweyan, eşkerekirina pirsgirêkên wan û hişyarkirina dewlet û rêxistinên navneteweyî.

Mijara foruma îsal – beşdariya kêmneteweyan di civakên aştîxwaz û berxwedêr de – di ronahiya krîzên cîhanî yên heyî, koçberî û nîqaşên nasnameyê de xwedî girîngiyeke taybetî bû.

Beşdariya civaka Kurd û rêxistinên wekî Konfederasyona Revenda Kurdistanî, tekezî li ser temsîliyeta hem Kurdan û hem jî hûrgelên komên cuda yên olî ku li çar beşên Kurdistanê dijîn, parastina nasnameyên wan jî kir.

Piştî forumê, tê hêvîkirin ku – li gorî daxuyaniyên beşdaran, raporên pêşkêşkirî û pêşniyarên pêşkêşkirî – gavên berbiçav werin avêtin da ku mafên kêmneteweyan werin parastin, cudakariya li dijî kêmneteweyan bi dawî bibe û cihêrengiya çandî û zimanî were pêşve xistin. Rola  civaka Kurd û rêxistinên wekî Konfederasyona Revenda Kurdistanî û yên din, di xuyabûna navneteweyî ya vê pêvajoyê zêde kirin.